Đoạn Tin Mừng hôm nay tiếp nối cuộc đối thoại với Nicôđêmô. Phần trước đã nói về việc phải sinh ra bởi Thần Khí. Hôm nay, Đức Giêsu đi xa hơn: muốn bước vào sự sống mới, con người phải được Thần Khí dẫn vào chính mầu nhiệm của Người – con đường thập giá.”

1. Khi trí khôn đứng trước mầu nhiệm

Khi nghe nói đến việc tái sinh, Nicôđêmô liền hỏi Đức Giêsu: “Làm sao những chuyện ấy có thể xảy ra được?” (c.9). Ông là người thiện chí, nhưng vẫn khựng lại trước mầu nhiệm. Điều đó cho thấy: thiện chí thôi chưa đủ; đức tin đòi con người chấp nhận vượt qua giới hạn của cách hiểu thông thường.

Đức Giêsu không phủ nhận lý trí, nhưng đặt nó đúng chỗ. Có những thực tại không thể bị nhốt trong các công thức. Tình yêu là một ví dụ: không ai giải thích hết mà vẫn giữ nguyên chiều sâu của nó. Cũng vậy, mầu nhiệm Thiên Chúa không phải là một bài toán để giải, nhưng là một sự sống để đón nhận. Nếu chỉ tin vào những gì mình có thể giải thích được, thì rốt cuộc ta chỉ tin vào chính mình. Đức tin bắt đầu khi con người chấp nhận Thiên Chúa luôn lớn hơn trí khôn của mình.

2. Biết nhiều chưa chắc đã chạm tới mầu nhiệm

“Ông là bậc thầy trong dân Israel mà lại không biết những chuyện ấy!” (c.10). Đức Giêsu không trách móc nhưng cảnh báo: có thể rất thông thạo về tôn giáo mà vẫn không chạm tới Thiên Chúa.

Nicôđêmô là người có địa vị, có học thức. Ông “biết” rất nhiều nhưng chưa để cho mặc khải mới làm lung lay cách hiểu cũ. Đức Giêsu phân biệt rõ: “điều chúng tôi biết” và “điều chúng tôi làm chứng” (c.11). Nơi Đức Giêsu, chân lý không phải là thông tin, nhưng là kinh nghiệm sống động phát xuất từ tương quan với Chúa Cha. Người không nói điều Người suy đoán, nhưng làm chứng về điều Người hằng thấy.

Chân lý không chỉ là điều được học, mà là điều được sống. Bi kịch của đức tin không phải là thiếu kiến thức, mà là thiếu kinh nghiệm gặp gỡ.

3. Đức tin là đi từ dấu chỉ đến mầu nhiệm

“Nếu tôi nói với các ông về những chuyện dưới đất mà các ông còn không tin…” (c.12). “Chuyện dưới đất” là những thực tại gần gũi: sinh ra, gió thổi, biến đổi nội tâm. Nếu những điều đó còn không được đón nhận, thì làm sao đi vào “chuyện trên trời”?

Đức tin luôn là một chuyển động: từ dấu chỉ đến mầu nhiệm, từ cái thấy được đến cái không thấy được. Một thất bại có thể chỉ là một cú ngã, nhưng cũng có thể là lúc ta thôi ảo tưởng về mình. Một cuộc gặp gỡ, một lời Kinh Thánh, một biến cố bất ngờ, nhiều khi là “chuyện dưới đất” mà qua đó Thiên Chúa đang mở ra “chuyện trên trời”.

4. Chỉ Đức Kitô mở lối vào mầu nhiệm

“Không ai đã lên trời, ngoại trừ Con Người, Đấng từ trời xuống” (c.13). Con người không tự mình vươn lên để đạt tới Thiên Chúa. Mạc khải không bắt đầu từ nỗ lực leo cao của con người, nhưng từ sự cúi xuống của Thiên Chúa nơi Đức Giêsu Kitô.

Tôn giáo tự nhiên là nỗ lực con người đi tìm thần linh. Còn ở đây, Kitô giáo trước hết là câu chuyện Thiên Chúa đi tìm con người. Đức Giêsu không chỉ mang một sứ điệp từ trời xuống; Người chính là Đấng từ trời xuống. Bởi đó, Người không chỉ dạy đường, mà chính là con đường.

Mọi cố gắng cứu mình bằng đạo đức, công trạng, hiểu biết hay thành tựu thiêng liêng đều không đủ. Chỉ khi đón nhận Đấng từ trời xuống, con người mới có thể bước vào sự sống từ trời.

5. Con đường sự sống đi ngang qua thập giá

“Như ông Môsê đã giương cao con rắn trong sa mạc, Con Người cũng sẽ phải được giương cao lên, để ai tin vào Người thì được sống muôn đời” (cc.14-15). Động từ hypsoun vừa là “nâng lên”, vừa là “tôn vinh”: thập giá không chỉ là hạ nhục, nhưng là nơi vinh quang được tỏ lộ.

Hình ảnh con rắn đồng trong Cựu Ước (Ds 21,4-9) cho thấy: ai nhìn lên với lòng tin thì được sống. Cũng vậy, con người được chữa lành không do tu hành hay đời sống đạo hạnh, nhưng trên hết bằng việc gắn đời mình với Đức Kitô chịu đóng đinh.

Thập giá vì thế nằm trong chương trình cứu độ của Thiên Chúa. Nó là nơi sự sống được mở ra. Ai tin thì được sống. Tin ở đây không phải chỉ là chấp nhận một chân lý, nhưng là đặt cả đời mình nơi Đức Kitô, nhìn lên Người, bám vào Người, để cho tình yêu tự hiến của Người chữa lành mình.

Kết

Không thể nói đến Thần Khí mà tránh né thập giá. Không thể nói đến tái sinh mà không chấp nhận bị biến đổi tận căn.

Như dân xưa nhìn lên con rắn đồng để được cứu, chúng ta cũng được mời gọi nhìn lên thập giá mỗi ngày với lòng tin tưởng. Chính nơi đó, sự sống mới bắt đầu: khi ta để cho Thần Khí dẫn mình đi qua con đường của Đức Kitô, và dần trở nên giống Người.