Đức Giêsu hiền lành với người tội lỗi, cảm thương những kẻ yếu đuối, nhưng lại có những lời rất mạnh đối với những người nhân danh Thiên Chúa mà làm sai lệch đường lối của Người. Trong Tin Mừng hôm nay, ba lần Người nói: “Khốn cho các người!” Đó không phải là lời nguyền rủa, nhưng là lời cảnh tỉnh đau xót. Bởi điều đáng sợ nhất không phải là con người không có đạo, mà là có đạo nhưng làm biến dạng khuôn mặt của Thiên Chúa. Người ta vẫn giữ luật, vẫn làm việc đạo đức, thậm chí còn nhân danh Chúa, nhưng điều cốt lõi của đạo lại có thể bị đánh mất.

1. Giữ điều nhỏ, bỏ điều lớn

“Các người nộp thuế thập phân về bạc hà, vân hương và đủ thứ rau cỏ, mà xao lãng lẽ công bình và lòng yêu mến Thiên Chúa.” (Lc 11,42)

Người Pharisêu rất cẩn thận. Ngay cả những thứ rau nhỏ trong vườn họ cũng tính đủ một phần mười để dâng. Đức Giêsu không trách sự chu đáo ấy, nhưng cho thấy: “Các điều này phải làm mà các điều kia cũng không được bỏ.” Sai lầm nằm ở chỗ cái phụ đã chiếm chỗ của cái chính. Người ta có thể rất chính xác trong luật lệ nhưng lại bất công với con người; rất chu đáo trong nghi thức nhưng lại thiếu tình yêu.

Đây là một sự đảo lộn nguy hiểm vì nó tạo cho ta cảm giác mình đang sống rất tốt. Những điều nhỏ thường dễ kiểm soát và dễ nhìn thấy; còn công bình, lòng yêu mến và sự thật lại đòi ta phải thay đổi chính mình.

Trong đời sống cũng vậy, ta dễ tranh luận về một chi tiết mà quên mất con người; bảo vệ một nguyên tắc mà làm tổn thương một người; thắng một cuộc tranh luận nhưng lại đánh mất tình nghĩa.

2. Tìm Chúa hay tìm mình?

“Các người thích ngồi ghế đầu trong hội đường, thích được người ta chào hỏi ở nơi công cộng.” (Lc 11,43) Từ việc giữ luật, Đức Giêsu đi sâu hơn vào động cơ: ta làm những điều tốt ấy vì ai?

Danh dự và sự kính trọng tự chúng không xấu. Điều nguy hiểm là khi việc phục vụ Thiên Chúa trở thành con đường để tìm kiếm chính mình. Ta có thể bắt đầu bằng một sứ mạng, nhưng dần dần lại tìm vị trí; bắt đầu vì cộng đoàn, nhưng rồi muốn được nhìn nhận; bắt đầu để phục vụ, nhưng cuối cùng lại muốn người khác phục vụ cho uy tín của mình.

Đây là một cám dỗ rất tinh vi, vì “cái tôi” có khả năng khoác cả chiếc áo đạo đức: không được người ta vỗ tay ở ngoài đời, nó có thể bước vào nhà thờ tìm một vị trí. Không được nổi tiếng bằng tài năng, giàu có, nó vẫn có thể tìm cách nổi tiếng bằng việc tông đồ.

Bởi thế, lời “Khốn cho các người” không chỉ dành cho những người Pharisêu ngày xưa. Nó đặt mỗi người trước một câu hỏi khó: trong những điều tốt tôi đang làm, tôi thực sự tìm Chúa hay đang kín đáo tìm chính mình? Điều cần thay đổi không phải là công việc ta đang làm, mà là cái tôi đang ẩn mình trong công việc ấy.

3. Gánh nặng đặt trên vai người khác

“Các người chất lên vai kẻ khác những gánh nặng không thể gánh nổi, còn chính các người thì dù một ngón tay cũng không động vào.” (Lc 11,46) Đây là sự biến dạng nghiêm trọng hơn: luật vốn được ban để dẫn con người đến sự sống, nhưng lại trở thành gánh nặng đè trên con người.

Đức Giêsu không coi thường lề luật. Chính Người nói: “Các điều này phải làm.” Nhưng luật của Thiên Chúa phải phục vụ sự sống và dẫn đến tình yêu. Khi người có quyền chỉ biết đòi hỏi mà không biết cảm thông; chỉ đặt ra bổn phận mà không chia sẻ gánh nặng; bảo người khác phải làm mà mình lại không làm, thì quyền bính đã mất sự chân chính.

Điều này không chỉ xảy ra trong tôn giáo. Trong gia đình, cha mẹ có thể đòi hỏi nơi con cái điều chính mình không sống; trong xã hội, người có quyền có thể đặt luật cho người khác nhưng tìm cách miễn trừ cho mình; trong cộng đoàn, ta có thể dễ khuyên người khác phải hy sinh, nhưng mình lại không muốn mất thời giờ hay công sức.

Luật mà thiếu tình yêu sẽ thành gánh nặng; quyền bính mà thiếu phục vụ sẽ thành áp lực; chân lý mà thiếu lòng thương xót sẽ trở thành vô lý.

Kết

Ba lời “Khốn cho” của Đức Giêsu vạch ra ba bước biến dạng của đời sống đạo: giữ luật mà đánh mất điều cốt lõi; phục vụ Chúa mà tìm kiếm chính mình; nhân danh luật mà đặt gánh nặng lên người khác. Lời Chúa vẫn còn nguyên sức cảnh tỉnh cho Hội Thánh và cho mỗi chúng ta.

Điều làm cho khuôn mặt Hội Thánh trở nên đáng tin không phải trước hết là có nhiều luật lệ hay cơ chế hoàn chỉnh, nhưng là nơi đó người ta có thể nhận ra sự công bình, tình yêu và lòng thương xót của Đức Kitô.