Khoa học phát triển, thông tin ngập tràn, trí tuệ nhân tạo ngày càng mạnh mẽ, nhưng lòng người lại dễ khô cứng, hoài nghi và mất khả năng ngạc nhiên trước Thiên Chúa. Người ta có thể giải thích rất nhiều điều, nhưng không dễ để hiểu được ý nghĩa đời mình. Có lẽ vì thế mà Tin Mừng hôm nay mở ra một nghịch lý rất sâu xa: điều quan trọng nhất trong đời sống đức tin không hệ tại ở sự thông thái của trí óc, nhưng ở sự đơn sơ của trái tim.

Giữa một thế giới thích phô diễn tri thức và quyền lực, Đức Giêsu lại cất tiếng tạ ơn Chúa Cha vì “đã giấu không cho bậc khôn ngoan thông thái biết những điều ấy, mà lại mặc khải cho những người bé mọn.” (c.25). Đó không phải là lời phủ nhận giá trị của tri thức, nhưng là lời cảnh tỉnh về một thứ kiêu ngạo tinh thần có thể làm con người đánh mất khả năng gặp gỡ Thiên Chúa.

1. “Giấu kín” và “mặc khải”

Từ “mặc khải” trong tiếng Hy Lạp là apokalyptō, nghĩa là “vén màn”, “mở ra điều bị che giấu”. Thiên Chúa không đóng kín chính mình, nhưng luôn muốn tỏ mình cho con người. Nhưng nhiều khi con người quá đầy chính mình nên không còn chỗ cho Ngài nữa.

Tuy nhiên có thể đặt câu hỏi: nếu Thiên Chúa yêu thương mọi người, tại sao Ngài lại “giấu kín” với người khôn ngoan? Tin Mừng không hề chống lại trí tuệ. Chính Giáo Hội đã sản sinh nhiều vị tiến sĩ và thần học gia lỗi lạc. Thánh Bonaventura hôm nay là một ví dụ. Điều Đức Giêsu cảnh giác không phải là sự hiểu biết, nhưng là thứ tri thức tự mãn khiến con người tưởng mình có thể hiểu mọi sự mà không cần Thiên Chúa.

Có những người học biết rất nhiều về Thiên Chúa nhưng chưa từng thật sự cầu nguyện, chưa sống Tin Mừng. Đức tin khi ấy chỉ là mớ kiến thức bên ngoài, chưa chạm tới bên trong.

Thánh Bonaventura từng nói: “Không ai có thể đạt tới Thiên Chúa bằng lý trí lạnh lùng, nếu trước hết không được lửa tình yêu nâng lên.”

2. “Người bé mọn”: sức mạnh của một tâm hồn biết mở ra

Đức Giêsu không ca ngợi sự ngu dốt, nhưng ca ngợi tâm hồn đơn sơ. “Bé mọn” trong tiếng Hy Lạp là nēpios, nghĩa là “trẻ thơ chưa biết nói”. Đó là hình ảnh của người biết mở lòng, biết đón nhận, biết tín thác.

Con người hôm nay thường sợ mình nhỏ bé. Ai cũng muốn chứng tỏ bản thân, muốn nổi bật và được công nhận. Nhưng nghịch lý của Tin Mừng là: chỉ khi con người biết mình giới hạn, họ mới có thể mở ra trước Đấng vô biên.. Chính vì Đức Maria nhận mình là “phận nữ tỳ hèn mọn” mà Mẹ trở nên nơi Thiên Chúa thực hiện những điều lớn lao.

Đức Bênêđictô XVI từng nói: “Thiên Chúa không chiến thắng thế giới bằng sức mạnh, nhưng bằng sự khiêm hạ của tình yêu.”

3. Chỉ có tình yêu mới hiểu được Thiên Chúa

Đức Giêsu nói: “Không ai biết rõ Người Con, trừ Chúa Cha; cũng như không ai biết rõ Chúa Cha, trừ Người Con và kẻ mà Người Con muốn mặc khải cho.” (c.27) Động từ “biết” ở đây là ginōskō, không chỉ là hiểu bằng lý trí, nhưng là sự hiểu biết phát xuất từ tương quan thân mật và hiệp thông. Người ta có thể nghiên cứu về biển cả mà chưa từng bước xuống nước. Cũng vậy, có thể học thần học mà chưa thật sự bước vào tương quan với Thiên Chúa.

Thiên Chúa không phải là một “đề tài” để phân tích, nhưng là một Đấng để gặp gỡ. Công đồng Vaticanô dạy rằng: “Thiên Chúa vô hình ngỏ lời với con người như với bạn hữu.” (DV 2)

Nhiều người giữ đạo nhưng thiếu kinh nghiệm gặp gỡ Thiên Chúa. Đức tin khi ấy dễ trở thành bổn phận, nghi thức hay truyền thống văn hóa. Đức tin thật sự không bắt đầu khi con người biết thật nhiều về Thiên Chúa, nhưng khi biết để cho Thiên Chúa chạm đến trái tim mình.

Kết

Lễ thánh Bonaventura hôm nay nhắc chúng ta rằng: tri thức là điều quý giá, nhưng điều dẫn con người đến gần Thiên Chúa nhất lại là trái tim khiêm nhường và biết yêu.

Con người hôm nay có thể chinh phục không gian, giải mã gen di truyền, phát triển trí tuệ nhân tạo, nhưng vẫn không thể tự chữa lành nỗi cô đơn sâu thẳm của tâm hồn mình. Chỉ Thiên Chúa mới có thể lấp đầy khoảng trống ấy.

Thổi phồng bản thân mình quá đáng là một thứ ảo tưởng bệnh hoạn. Chỉ khi biết hạ mình xuống và mở lòng ra, con người mới có thể để Thiên Chúa bước vào đời mình.