Tôi trở về nhà khi thành phố đã lên đèn, mang theo sự rã rời của một ngày dài quay cuồng với nhịp sống hối hả. Trong vô thức, tôi thả mình xuống ghế và trôi theo những dòng tin tức của Giáo hội và xã hội. Giữa bộn bề ngổn ngang của các sự kiện đời sống, đâu đó trên các trang tin mạng cũng xuất hiện những bài đăng với những lời đàm tiếu, xì xào về các cuộc khủng hoảng ơn gọi, rạn nứt niềm tin hay sự thiếu vắng lòng mến nơi người linh mục hay tu sĩ. Là người trẻ đang tìm hiểu đời dâng hiến trong thời đại này, thú thật nhiều lúc tôi cũng mang trong mình cảm giác chông chênh và hoài nghi. Trong một thế giới thực dụng, ngày càng xem nhẹ các giá trị nhân đức cũng như đầy dẫy những cám dỗ, hình ảnh người mục tử nhân lành, dâng hiến trọn vẹn cuộc đời và để cho mình thấm đậm “mùi của đoàn chiên” liệu có còn tồn tại?

Bất ngờ thay, trong hàng loạt tin tức như vậy, niềm hy vọng vào Giáo hội nơi tôi lại dâng trào bởi thông báo của Giáo phận Cần Thơ về ngày lễ tuyên phong Chân phước cho cho Tôi tớ Chúa Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp. Hình ảnh một vị linh mục gầy gò, giản dị trong chiếc áo chùng thâm quá đỗi quen thuộc nơi miền sông nước Nam Bộ. Ngài gần gũi mà thân thương, hiền lành mà chất phác, mộc mạc mà đơn sơ.

Có một câu hỏi vẫn quanh quẩn trong tâm trí tôi khi nhìn ngắm dòng người hành hương về họ đạo Tắc Sậy: “Vì sao người Việt Nam lại yêu mến cha Diệp đến thế?” Người ta không biết về cha vì những công trình nghiên cứu hay suy tư thần học, cũng không vì những công trình đồ sộ. Cuộc đời cha khép lại sau 49 năm hành trình dương thế giữa một thời kỳ đầy nhiễu nhương. Thế nhưng, bao nhiêu năm qua, muôn người thuộc nhiều tôn giáo khác nhau, với những tầng lớp xã hội khác nhau, vẫn tìm đến với ngài. Ai cũng truyền tai nhau những câu chuyện về cuộc đời và thân thế của cha Diệp. Hơn hết, họ đến nhờ ngài chuyển cầu cùng Chúa ban những ơn lành.

Như một cách để gỡ rối cho những băn khoăn, tôi đọc lại vài trang lịch sử viết về cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp. Những trang tiểu sử này đưa tôi ngược thời gian, trở về một thời kỳ ly loạn, nơi bản năng sinh tồn khiến từng đoàn người gạt nước mắt ly hương, bỏ lại mảnh đất cha ông đang chìm trong khói lửa cùng nạn đói hoành hành. Giữa dòng người hối hả bươn chải tìm một con đường sống ấy, cha Diệp đã chọn đi ngược chiều: cha chọn “ở lại”. Quyết định ấy trong mắt thế nhân chẳng khác nào một sự dại dột; bởi lẽ giữa cảnh dầu sôi lửa bỏng ấy, người ta thường khuyên nhau hà cớ gì ở lại rồi phải thiệt thân. Thay vì vun vén cho hạnh phúc bản thân, cha đã đồng hành với dân đến cùng.

Song, quyết định gắn bó với đoàn chiên của cha không phải là sự liều lĩnh nông nổi đơn thuần. Giữa bối cảnh chiến tranh, loạn lạc và bạo lực bao trùm vùng đất Nam Bộ, cha hoàn toàn có quyền chọn sự an toàn cho bản thân: cao chạy xa bay. Thế nhưng, vị linh mục ấy đã chọn ở lại bên hiên nhà thờ, lấy chính chiếc áo chùng thâm bạc màu của mình như một lá chắn che chở cho cả người có đạo lẫn người ngoài Công giáo. Sự “ở lại” ấy không chỉ là bám trụ trên một mảnh đất, mà là ở lại với ước nguyện hiến tế trọn vẹn cho những người mình yêu thương. Đây chẳng phải là cung cách phản chiếu rõ nét hình ảnh Đức Giêsu Kitô, vị Mục tử nhân lành sao?

Sức mạnh nào đã giữ cha Diệp ở lại trước muôn vàn hiểm nguy của con người và thời cuộc? Câu trả lời có lẽ không nằm ở sự liều lĩnh hay lòng quả cảm của một con người bằng xương bằng thịt, mà nằm ở cội nguồn sâu thẳm nhất của ơn gọi linh mục: tình yêu mục tử. Cuốn hồi ký vĩ đại nhất mà cha để lại không hề nằm trên trang giấy, nhưng được khắc ghi bằng lòng bao dung và tình yêu thương dành cho những con người chân lấm tay bùn. Cha là người mục tử để cho mùi của đoàn chiên thấm đậm vào đời mình. Giữa bối cảnh Giáo hội và xã hội có quá nhiều biến động, chứng tá của ngài rực sáng như một lời nhắc nhở đanh thép về căn tính thực sự của người chăn chiên. Ngài yêu thương đoàn chiên không phải bằng những lời nói đầu môi, mà bằng việc “chết đi như hạt lúa mì”. Cha sẵn sàng lấy máu mình để đóng dấu trọn vẹn bản giao ước tình yêu với những con người bé mọn.

Chính tình yêu của cha đã gieo những hạt mầm bất diệt. Thân xác cha nằm lại nơi họ đạo Tắc Sậy, nhưng hình ảnh về cha đã in sâu vào ký ức đức tin của muôn vàn tín hữu Việt Nam. Điểm đặc biệt, và cũng là nét đẹp nơi cha Diệp, là ngài được người dân nhớ đến không phải qua những quy định bắt buộc, mà qua truyền khẩu đầy thân thương của lòng đạo đức bình dân. Vài thập niên qua, bất chấp dòng chảy thời gian, đoàn người đổ về Tắc Sậy chưa bao giờ vơi cạn. Người ta đến với ngài mang theo đủ vui buồn sướng khổ của cuộc đời. Những lời khấn nguyện đơn sơ thốt lên từ những cõi lòng vụn vỡ, từ những gánh nặng mưu sinh nhọc nhằn. Người bình dân tin yêu ngài và phó thác cho ngài; bởi họ xác tín rằng một người cha từng dám chết thay cho con cái mình chắc chắn sẽ không bao giờ bỏ rơi họ giữa những khốn cùng của cuộc sống.

Để những ký ức sống động ấy không bị nhạt phai theo năm tháng, giúp mỗi người có cơ hội được “chạm” vào trái tim vị mục tử ấy một cách chân thực nhất, cuốn sách Con Sóc Trên Tàu Dừa của linh mục Giuse Phạm Đình Ngọc, SJ đã được xuất bản. Với tôi, tác phẩm này không phải là những dòng giáo điều khô khan hay một bản tiểu sử liệt kê ngày tháng, mà là một nhịp cầu văn chương đưa người đọc bước vào không gian Nam Bộ thân thương mộc mạc. Bằng lối kể chuyện nhẹ nhàng, hình ảnh vị mục tử hiện lên sống động giữa con nước, hàng dừa, giữa tiếng kinh chiều và đời sống của những con người nghèo khổ. Cuốn sách cho thấy rằng sự hy sinh vĩ đại của cha Diệp không đột ngột xuất hiện, mà được thai nghén, nuôi dưỡng từ chính những tháng ngày miệt mài gieo rắc tình thương trên cánh đồng, nơi con sông bến nước.

Hướng về dịp đại lễ tuyên phong Chân phước cho Tôi tớ Chúa Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp (02/07/2026), hẳn mỗi người tín hữu Việt Nam đều rộn ràng một niềm vui khôn tả. Dịp ấy quả là niềm vui lớn cho người tín hữu Việt Nam, đem lại niềm vui và thánh ân ngập tràn mà Thiên Chúa tuôn đổ, nhờ lời chuyển cầu của cha Phanxicô Xaviê. Việc tuyên phong Chân phước không phải là Hội Thánh chỉ đặt cho ai đó một danh xưng, nhưng là xác nhận rằng nơi người ấy, Tin Mừng đã thực sự được sống một cách rạng ngời. Từ đây, Giáo hội cho thấy cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp đang hưởng vinh quang trên Thiên quốc và hằng cầu thay nguyện giúp cho chúng ta.

Ước Giao

Từ Giáo xứ Trung Nghĩa - Giáo phận Hà Tĩnh