Tin Mừng hôm nay ghi lại cuộc tranh luận đầu tiên giữa Đức Giêsu và các nhà lãnh đạo Do Thái trước cuộc Thương Khó. Sau khi thanh tẩy Đền Thờ, Đức Giêsu đã đụng chạm không chỉ đến sinh hoạt tôn giáo, mà còn đến quyền lợi và uy tín của giới lãnh đạo. Vì thế, các thượng tế, kinh sư và kỳ mục lập tức chất vấn Người: “Ông lấy quyền nào mà làm các điều ấy?” (Mc 11,28). Đó không chỉ là một câu hỏi về thẩm quyền, nhưng còn là cuộc đối đầu giữa quyền bính và sự thật.

1. Khi quyền bính sợ sự thật

Các nhà lãnh đạo không hỏi vì muốn tìm hiểu, nhưng vì cảm thấy bị đe dọa. Đức Giêsu không phá đổ việc thờ phượng, nhưng vạch trần một tôn giáo đã bị biến thành cơ chế lợi lộc. Người không chống Đền Thờ, nhưng chống lại việc dùng Đền Thờ để che giấu bất công.

Chữ “quyền” 權 trong Hán tự gợi đến cái cân, nghĩa là khả năng phân định và giữ quân bình theo công lý. Quyền bính đúng nghĩa phải phục vụ sự thật và công ích. Nhưng khi quyền lực không còn hướng về sự thật, nó rất dễ trở thành công cụ bảo vệ bản thân và phe nhóm.

Đây là cám dỗ muôn đời: người ta có thể nhân danh trật tự để tránh hoán cải, nhân danh ổn định để che giấu sai lầm, thậm chí nhân danh Thiên Chúa để bảo vệ quyền lợi của mình.

2. Câu hỏi chân thành và câu hỏi có mưu tính

Có những câu hỏi mở ra đối thoại, nhưng cũng có những câu hỏi mang tính đối đầu. Các nhà lãnh đạo hỏi Đức Giêsu, nhưng thật ra họ đã ngầm giăng bẫy và có sẵn kết luận. Đức Giêsu biết mưu tính của họ, Người không né tránh, sẵn sàng đối ứng, và nhẹ nhàng thoát khỏi cạm bẫy của những kẻ gian ác. Người trả lời bằng cách hỏi lại: “Phép rửa của ông Gioan là do Trời hay do người ta?” (c.30).

Câu hỏi ấy không nhằm đánh đố, nhưng nhằm đánh thức lương tâm họ. Nếu thật sự thành tâm, họ sẽ nhận ra Gioan là ngôn sứ, và từ đó nhận ra Đức Giêsu là Đấng Gioan làm chứng.

Vấn đề đặt ra là chẳng lẽ các nhà lãnh đạo không có quyền kiểm tra hành động của Đức Giêsu sao? Dĩ nhiên là có. Một cộng đoàn không thể sống trong hỗn loạn, ai muốn làm gì thì làm. Nhưng kiểm tra vì trách nhiệm khác với chất vấn vì sợ mất quyền. Phân định vì sự thật khác với xét xử để bảo vệ phe nhóm.

3. Sự khôn ngoan giả tạo

Cuối cùng, họ trả lời: “Chúng tôi không biết” (c.33). Đây không phải là sự khiêm tốn của người chưa biết, nhưng là sự tránh né của người không muốn trả giá cho sự thật. Nếu nhận phép rửa của Gioan là bởi Thiên Chúa, họ phải nhìn nhận mình sai. Nếu nói là bởi loài người, họ lại sợ dân chúng phản đối. Họ bị kẹt không phải vì thiếu hiểu biết, nhưng vì thiếu thành thật.

Thánh Augustinô nói: “Sự thật giống như sư tử; không cần bênh vực nó, chỉ cần thả nó ra, nó sẽ tự bảo vệ mình.” Nhưng con người thường sợ sự thật, vì sự thật buộc ta thay đổi, buộc ta bước ra khỏi vùng an toàn và nhìn nhận sự sai lầm của mình.

Có những người không chống lại ánh sáng vì họ không thấy, nhưng vì họ sợ ánh sáng làm lộ ra những điều họ muốn che giấu.

4. Can đảm để bắt đầu lại trong sự thật

Chúng ta đang bị ảnh hưởng rất nặng trong một thế giới đang phát triển theo xu hướng dựa trên lợi lộc và quyền hành, bất chấp sự thật, nên câu chuyện Tin Mừng hôm nay càng đang lặp lại trong đời sống gia đình, cộng đoàn và Hội Thánh. Nhiều đổ vỡ không bắt đầu từ lỗi lầm quá lớn, nhưng từ việc không ai dám nói thật, nghe thật và nhận mình sai. Có khi người ta giữ bầu khí yên ổn bên ngoài, nhưng bên trong lại đầy nghi kỵ và né tránh. Có khi ta quen với những hình thức đạo đức đến mức không còn muốn để Lời Chúa chất vấn mình nữa.

Đức Giáo Hoàng Phanxicô cho biết: “Thực tại thì quan trọng hơn ý tưởng” (EG, 231). Đức tin không thể chỉ dừng lại ở khẩu hiệu hay hình thức, nhưng phải dám chạm vào sự thật của chính đời mình.

Kết

Đức Giêsu không trả lời những người chất vấn Người, vì họ không thật sự muốn nghe. Khi con người khép lòng trước sự thật, chính Thiên Chúa cũng im lặng. Tin Mừng hôm nay mời gọi chúng ta tự hỏi: tôi có đang tìm kiếm sự thật thật lòng không, hay chỉ tìm cách bảo vệ điều mình muốn giữ? Tôi có dám nhận mình sai để bắt đầu lại không?

Điều nguy hiểm không phải là yếu đuối hay sai lầm, nhưng là biến sai lầm thành một cách thế tự vệ. Chỉ ai dám bước vào ánh sáng của sự thật, người ấy mới còn khả năng được đổi mới.