Ai cũng muốn mình được nhìn nhận tốt đẹp. Vì thế, giữa con người thật của ta và hình ảnh ta muốn người khác nhìn thấy đôi khi có một khoảng cách. Khoảng cách ấy càng lớn, ta càng phải che giấu, tô vẽ và bảo vệ hình ảnh của mình. Cuộc sống vì thế trở nên mệt mỏi: ta không chỉ phải sống, mà còn phải luôn “diễn” sao cho đúng với hình ảnh mình đã tạo ra. Tin Mừng hôm nay nối kết hai điều tưởng như không liên quan: Đức Giêsu vừa cảnh giác về thói giả hình, rồi liền sau đó nhiều lần nhắc các môn đệ: “Anh em đừng sợ.” Phải chăng giữa giả hình và sợ hãi có một mối liên hệ rất sâu?

1. Giả hình làm ta sợ hãi

“Anh em phải coi chừng men Pharisêu, tức là thói đạo đức giả.” (Lc 12,1) Đức Giêsu gọi giả hình là “men”, vì men rất nhỏ và âm thầm nhưng có thể làm dậy cả khối bột. Giả hình cũng vậy. Ban đầu chỉ là một chút che giấu, một chút tô điểm cho hình ảnh của mình; lâu dần ta có thể quen sống với một con người không còn hoàn toàn là mình.

Không chỉ trong đời sống đạo. Xã hội hôm nay cho ta rất nhiều phương tiện để xây dựng hình ảnh: một tấm hình đẹp, một thành tích đáng nể, một cuộc sống xem ra thành công. Điều ấy không xấu. Nguy hiểm chỉ bắt đầu khi ta chăm sóc hình ảnh của mình nhiều hơn chăm sóc chính con người mình. Nhưng càng tô vẽ, ta càng phải che giấu; càng che giấu, càng sợ bị phát hiện. Vì thế Đức Giêsu nói: “Không có gì che giấu mà sẽ không bị lộ ra.” (Lc 12,2) Người không đe dọa, nhưng muốn giải thoát ta khỏi một cuộc đời phải luôn giữ mặt nạ.

Giả hình tưởng giúp ta bảo vệ hình ảnh của mình, nhưng cuối cùng lại biến ta thành tù nhân của chính hình ảnh ấy.

2. Sự thật làm ta tự do

“Thầy nói cho anh em là bạn hữu của Thầy được biết: anh em đừng sợ những kẻ giết thân xác.” (Lc 12,4) Sâu dưới nhiều nỗi sợ là một điều ta không muốn mất: danh dự, vị trí, quyền lợi, sự quý trọng của người khác, thậm chí cả mạng sống. Khi ta sợ mất điều gì, điều ấy bắt đầu có quyền trên ta.

Đức Giêsu đưa các môn đệ đến tận nỗi sợ lớn nhất là cái chết. Người không bảo hiểm nguy không có thật. Chính Người và nhiều môn đệ sẽ bị bách hại. Nhưng có những giá trị lớn hơn cả mạng sống thể lý: lương tâm, sự thật và lòng trung thành với Thiên Chúa.

Các vị tử đạo không phải là những người không biết sợ. Họ chỉ có một điều để yêu lớn hơn điều phải sợ. Vì thế người ta có thể lấy đi mạng sống mà không lấy được tự do của họ. Sự thật đôi khi làm ta mất một điều gì đó, nhưng đổi lại, nó trả ta về với tự do của chính mình.

3. Ánh mắt Chúa làm ta trở nên chính mình

“Ngay đến tóc trên đầu anh em cũng được đếm cả rồi. Anh em đừng sợ.” (Lc 12,7) Đây là nền tảng sâu xa của sự tự do. Đức Giêsu không chỉ nói “đừng sợ”, nhưng cho ta biết tại sao không phải sợ: vì cuộc đời ta đang ở trong ánh mắt của một Người Cha.

Thiên Chúa biết ta đến mức “ngay đến tóc trên đầu” cũng được đếm cả. Người biết điều tốt đẹp nơi ta, nhưng cũng biết những yếu đuối, những góc tối và cả những điều ta muốn che giấu. Và điều kỳ diệu là: Người biết tất cả mà vẫn yêu thương ta. Chính vì thế, ta không còn phải sống để chứng minh giá trị của mình trước người khác. Ta có thể nhận mình yếu mà không mặc cảm, nhận mình sai mà không thất vọng, nhận mình giới hạn mà không cần tô vẽ.

Dưới ánh mắt Thiên Chúa, mặt nạ trở nên thừa. Ta không cần làm lớn mình lên, vì “anh em còn quý giá hơn muôn vàn chim sẻ.” (Lc 12,7) Chỉ khi biết mình được yêu như mình đang là, ta mới có can đảm trở nên con người mà Thiên Chúa muốn mình là.

Kết

Nếu chỉ sống dưới ánh mắt người đời, ta sẽ mãi lo mình được đánh giá thế nào. Nhưng khi sống dưới ánh mắt Thiên Chúa, ta biết mình được nhìn thấu mà vẫn được yêu thương. Khi ấy, ta không còn phải mất công xây dựng một con người để người khác ngưỡng mộ, nhưng thanh thản xây dựng con người mà Thiên Chúa muốn ta trở thành.

Sống trong sự thật chính là tự do được là mình trước mặt Thiên Chúa.