TĨNH TÂM HỘI ĐỒNG MỤC VỤ GIÁO XỨ - MÙA CHAY 2026
“Anh em là ánh sáng thế gian” (Mt 5,14)
Chủ đề: Canh tân căn tính môn đệ thừa sai từ các Bí tích Khai tâm
MỤC LỤC
I. CÁC BÍ TÍCH KHAI TÂM LÀM NÊN CĂN TÍNH MÔN ĐỆ THỪA SAI II. GIÁO XỨ – MÔI TRƯỜNG ĐÀO TẠO MÔN ĐỆ THỪA SAI |
DẪN NHẬP
Mùa Chay là thời gian trở về, canh tân và lên đường. Chúa Giêsu phán: “Anh em là ánh sáng thế gian” (Mt 5,14). Ánh sáng không giữ cho mình, nhưng Ánh sáng phải chiếu giải thế gian. Theo Tông huấn Evangelii Gaudium số 120: “Tất cả những ai đã chịu Phép Rửa đều là môn đệ truyền giáo.” Vì thế, Mùa Chay này là dịp để mỗi thành viên Hội Đồng Mục Vụ Giáo Xứ (HĐMVGX) và các Đoàn thể Tông đồ Giáo dân (TĐGD) xét lại căn tính Bí tích mình đã lãnh nhận, canh tân tinh thần hiệp hành và đổi mới kế hoạch mục vụ giáo xứ.
I. CÁC BÍ TÍCH KHAI TÂM LÀM NÊN CĂN TÍNH MÔN ĐỆ THỪA SAI:
1. Bí tích Rửa Tội - Nền tảng căn tính: “Tất cả chúng ta đã nhận phép rửa trong cùng một Thần Khí để trở nên một thân thể” (1 Cr 12,13). Giáo huấn Công đồng Vaticanô II trong Lumen Gentium số 31 dạy rằng: Giáo dân hiện diện trong thế giới như men trong bột, là muối đất và ánh sáng trần gian. Qua Bí tích Rửa Tội chúng ta được tháp nhập vào Đức Kitô, được tham dự vào ba chức năng tư tế – tiên tri – vương đế và được sai đi. Không ai trong chúng ta là “Kitô hữu thụ động”.
2. Bí tích Thêm Sức - Được sai đi: Chúa Thánh Thần ban sức mạnh để chúng ta làm chứng giữa đời, can đảm trước thử thách và dấn thân phục vụ. Không phải do bổ nhiệm của Cha xứ hay ai khác, mà là chúng ta nhận ấn tín thiêng liêng không thể xóa nhòa qua Bí tích. Bí tích Thêm Sức không phải là một kỷ niệm tuổi thiếu niên. Đó là ngày lễ Ngũ Tuần cá nhân của mỗi người chúng ta. Từ ngày được xức dầu, chúng ta đã mang trong mình một sứ vụ. Không ai cần bổ nhiệm chúng ta làm môn đệ thừa sai. Chúa Thánh Thần đã làm điều đó rồi.
3. Bí tích Thánh Thể - Nguồn và đỉnh cao: Thánh Gioan Phaolô II dạy: Giáo xứ được xây dựng trên thực tại Thánh Thể (Christifideles Laici, 26). Thánh Thể là hy tế cứu độ, là nguồn sức mạnh truyền giáo, là nơi ta học trao hiến chính mình. Nếu không kín múc từ Thánh Thể, hoạt động mục vụ sẽ trở thành thuần nhân bản. Khi hoạt động mục vụ có Thánh Thể thì chúng ta có ơn Chúa, có tình yêu hy sinh và có chiều kích cứu độ. Không có Thánh Thể thì chỉ còn lại thiện chí của con người. Mục vụ không phải chỉ là làm việc cho Chúa, mà là làm việc với Chúa và trong Chúa.
* Gợi ý xét mình:
- Tôi có ý thức mình là môn đệ thừa sai từ ngày lãnh Bí tích Rửa Tội không?
- Tôi có sống Thánh Thể như nguồn sức mạnh phục vụ không?
- Tôi có xin ơn Chúa Thánh Thần hướng dẫn không?
II. GIÁO XỨ – MÔI TRƯỜNG ĐÀO TẠO MÔN ĐỆ THỪA SAI:
Nếu Bí tích Thêm Sức là trao sứ vụ, thì giáo xứ là nơi huấn luyện để thi hành sứ vụ ấy. Một người không thể sống ơn gọi môn đệ thừa sai cách đơn độc. Chúng ta cần một cộng đoàn và cộng đoàn cụ thể nhất chính là Giáo xứ.
1. Hội Thánh “đi ra”: Đức Thánh Cha Phanxicô trong Evangelii Gaudium số 20 nói: “Tất cả chúng ta được mời gọi ra khỏi vùng an toàn để đến các vùng ngoại vi.” “Vùng an toàn” có thể là những sinh hoạt quen thuộc, những nhóm thân quen, những chương trình lặp lại hằng năm. Tâm lý “giữ cho ổn định” nhưng Hội Thánh không tồn tại để tự bảo tồn mình, mà Hội Thánh tồn tại để loan báo Tin Mừng. Vì thế, giáo xứ không thể chỉ lo cơ sở vật chất, nội bộ tổ chức, sinh hoạt bên trong, mà phải luôn tự hỏi: Chúng ta đã chạm đến ai ngoài cổng nhà thờ chưa?
2. Giáo xứ là gia đình của Thiên Chúa: Thánh Gioan Phaolô II trong Christifideles Laici dạy: Giáo xứ trước hết không phải là cơ cấu, nhưng là gia đình của Thiên Chúa. Gia đình là nơi có cầu nguyện chung, có sự hiệp thông, mọi người nâng đỡ nhau, sửa dạy và yêu thương. Nếu giáo xứ là gia đình, thì HĐMVGX không phải là “ban điều hành công ty”, nhưng là những người anh chị em có trách nhiệm giữ gìn sự hiệp thông. Một giáo xứ phát triển không chỉ vì đông người, nhưng vì sống đạo sâu hơn, hiệp thông mạnh hơn và truyền giáo nhiệt thành hơn.
3. HĐMVGX – Hạt nhân của tinh thần môn đệ thừa sai:
Mỗi thành viên HĐMVGX không chỉ là người phối hợp công việc, tham dự họp hành, thực hiện kế hoạch mục vụ giáo xứ, nhưng trước hết phải là người cầu nguyện, người sống hiệp thông, người đi bước trước trong bác ái, người dám hy sinh.
+ Nếu HĐMV chỉ giỏi tổ chức, nhưng thiếu đời sống thiêng liêng, giáo xứ sẽ hoạt động nhiều nhưng thiếu chiều sâu.
+ Nếu HĐMV hiệp nhất, giáo xứ sẽ bình an.
+ Nếu HĐMV sống tinh thần truyền giáo, giáo xứ sẽ có sinh khí.
Giáo xứ phát triển hay không, phụ thuộc rất nhiều vào đời sống đức tin của những người lãnh đạo phục vụ.
4. Bốn chiều kích mục vụ nền tảng - Một giáo xứ quân bình phải xây dựng trên bốn trụ cột:
a. Phụng vụ – Trung tâm là Thánh Thể: Thánh Thể là nguồn hiệp thông, sức mạnh và truyền giáo. Nếu phụng vụ sốt sắng, giáo xứ sẽ có chiều sâu. Nếu phụng vụ hời hợt, giáo xứ dễ rơi vào hình thức. HĐMV cần giúp chuẩn bị Thánh lễ một cách chu đáo và cộng đoàn tham dự cách tích cực, tạo bầu khí tôn kính và cầu nguyện.
b. Giáo lý – Đào sâu đức tin: Không hiểu biết đức tin, người tín hữu dễ sống đạo theo thói quen, bị dao động trước trào lưu, không biết làm chứng. Giáo xứ phải là nơi học hỏi Lời Chúa, đào tạo giáo lý viên, đồng hành với giới trẻ và giúp các gia đình sống đức tin. Cha xứ và HĐMVGX cần khơi dậy tinh thần học hỏi thường xuyên nơi giáo dân.
c. Bác ái – Phục vụ người nghèo: Một giáo xứ không có hoạt động bác ái sống động, là giáo xứ chưa phản ánh trọn vẹn Tin Mừng. Chúa Giêsu hiện diện nơi người bệnh, người già neo đơn, gia đình khó khăn, người bị bỏ rơi. HĐMV phải chủ động xây dựng nhóm bác ái, tổ chức thăm viếng, phải có Caritas Giáo xứ và liên kết với Caritas Giáo phận, khuyến khích tinh thần chia sẻ.
d. Truyền giáo – Loan báo Tin Mừng: Giáo xứ mang bản chất truyền giáo. Nếu giáo xứ chỉ chăm sóc người đã đi lễ, mà không quan tâm người nguội lạnh, gia đình hôn nhân rối, người ngoài Công giáo, người trẻ xa rời đức tin thì giáo xứ chưa sống trọn bản chất của mình. HĐMV cần có kế hoạch thăm viếng, quan tâm gia đình trẻ, đồng hành tân tòng, khơi dậy ý thức truyền giáo nơi từng đoàn thể.
* Nếu thiếu một trong bốn chiều kích mục vụ, giáo xứ mất cân bằng:
+ Chỉ phụng vụ mà thiếu bác ái → dễ khô cứng.
+ Chỉ bác ái mà thiếu giáo lý → dễ thành hoạt động xã hội.
+ Chỉ giáo lý mà thiếu truyền giáo → dễ khép kín.
+ Chỉ truyền giáo mà thiếu phụng vụ → thiếu nền tảng thiêng liêng.
Một giáo xứ phát triển bền vững là giáo xứ quân bình cả bốn chiều kích. Giáo xứ không tự phát triển, Giáo xứ phát triển khi HĐMV sống ơn gọi môn đệ thừa sai, các đoàn thể hiệp thông, mỗi người ý thức mình đã được sai đi. Nếu từng thành viên HĐMV cầu nguyện nhiều hơn, khiêm tốn hơn, chủ động hơn, yêu thương hơn thì giáo xứ sẽ lớn lên, không chỉ về số lượng, nhưng về chiều sâu thiêng liêng. Giáo xứ phát triển không phải vì kế hoạch hay, mà vì có những con người được Chúa Thánh Thần biến đổi.
III. MÙA CHAY LÀ THỜI GIAN HOÁN CẢI ĐỂ CHIẾU SÁNG:
Nhiều khi chúng ta quen nghĩ Mùa Chay chỉ là Ăn chay, Kiêng thịt, Đi Đàng Thánh Giá. Những việc đó rất cần, nhưng nếu chỉ dừng ở đó, chúng ta mới chạm tới bề ngoài. Mùa Chay là hành trình đi vào nội tâm để ánh sáng được bừng lên từ bên trong. Chúa Giêsu nói: “Anh em là ánh sáng thế gian.” Muốn chiếu sáng, trước hết phải được thanh tẩy.
1. Hoán cải nội tâm – trở về với tương quan cá vị
Đức Bênêđictô XVI dạy rằng: Trung tâm của đức tin không phải là một ý tưởng, nhưng là một cuộc gặp gỡ. Cuộc gặp gỡ ấy diễn ra trong cầu nguyện, trong Lời Chúa và trong Thánh Thể. Hoán cải trước hết không phải là thay đổi chương trình, mà là thay đổi con tim.
Một thành viên HĐMV có thể có rất nhiều sáng kiến trong công việc, nhưng nếu không gặp gỡ Chúa thật sự, mọi quyết định sẽ thiếu ánh sáng Thánh Thần. Mùa Chay là thời gian làm mới đời sống cầu nguyện, xét lại động lực phục vụ và thanh luyện ý hướng. Tôi phục vụ vì yêu Chúa hay vì muốn được ghi nhận?
2. Ba chiều kích thực hành truyền thống
Hội Thánh luôn mời gọi Mùa Chay sống ba thực hành, đó là Cầu nguyện, Ăn Chay và Bác ái.
- Cầu nguyện không chỉ là đọc kinh, nhưng dành thời gian thực sự cho Chúa.
- Chay tịnh không chỉ kiêng thịt, mà còn kiêng nóng giận, kiêng nói xấu, kiêng phê bình thiếu xây dựng, kiêng thái độ cứng nhắc.
- Bác ái không chỉ cho tiền, nhưng dành thời gian để lắng nghe, quảng đại tha thứ và xây dựng sự hiệp thông.
* Thực hành cụ thể cho HĐMV và đoàn thể:
1. Tổ chức Lectio divina hằng tháng.
2. Thành lập nhóm bác ái Caritas Giáo xứ.
3. Thăm viếng gia đình nguội lạnh.
4. Xây dựng cộng đoàn thừa sai.
KẾTTHÚC
Chúa Giêsu không nói: “Anh em hãy cố gắng trở thành ánh sáng.” Ngài khẳng định: “Anh em là ánh sáng thế gian.” Ánh sáng ấy đã được trao cho chúng ta ngày lãnh Bí tích Rửa Tội. Ánh sáng ấy được củng cố trong Bí tích Thêm Sức. Ánh sáng ấy được nuôi dưỡng và bừng cháy trong Thánh Thể. Vấn đề không phải là chúng ta có ánh sáng hay không, nhưng là chúng ta có để ánh sáng ấy chiếu ra không.
Là thành viên HĐMVGX và các Đoàn thể TĐGD, chúng ta không chỉ là người tổ chức hay điều hành, nhưng là những người đã được xức dầu và sai đi. Giáo xứ sẽ không thể trở thành cộng đoàn thừa sai, nếu HĐMV chưa sống tinh thần thừa sai. Giáo xứ sẽ không thể hiệp thông, nếu những người phục vụ chưa sống hiệp thông. Giáo xứ sẽ không thể phát triển chiều sâu nếu những người lãnh đạo chưa sống chiều sâu thiêng liêng.
Ước gì Mùa Chay 2026 này là một bước ngoặt thiêng liêng cho HĐMVGX & các Đoàn thể TôngĐồ Giáo Dân. Ước gì mỗi người có thể thưa với Chúa: “Lạy Chúa, con không chỉ muốn làm việc cho Chúa, nhưng con muốn thuộc về Chúa, sống với Chúa và được Chúa sai đi.”
